مملو از استعداد ، و فاقد فعليت است ، چگونه مىتواند ، هدفِ شناخت خدا و ملائكه و غيب كه هرگز زوالى در آنها نيست باشد ؟ از اين بيان چنين نتيجه مىگيريم كه عمل ، مقدمهء پيدايش احوال و صفات قلبى و آن نيز براى اصلاح قلب است . هدف از اصلاح قلب ، شناخت خداست كه بالاترين معارف و علوم ايمانى مىباشد . بنابر بيان ملاصدرا ، خود معارف ايمانى و شناخت خدا ، هدف است كه انسان با تهذيب ظواهر خود با اعمال و تهذيب باطن با احوال مىتواند به اين سعادت حقيقى ، و حقيقت سعادت برسد . علم به الهيات ، عبارت از ايمان به خدا و رسول و آن‌هم شناختى است كه خود ، هدف و مطلوب است نه اين كه مقدمهء مطلوب ديگرى باشد . همهء اعمال و احوال ، غير از معرفة الله مقدمهء معرفة الله مىباشد ، مثلًا صفاى قلب و طهارت آن از شوائب دنيا ، لازم است ؛ چون با ترك اشتغالات دنيوى استعداد براى نور معرفت حاصل مىشود و وقتى كه صفاى قلب حاصل شد قلب با انوار كبريايى مواجه مىگردد . پس اصلاح عمل مقدمهء اصلاح قلب و اصلاح قلب مقدمهء پيدايش نور معرفت است . اصلًا معيار مطلوب بودن طاعت در شرع اين است كه در اثر آن در قلب‌صفا و مكاشفه پديد آيد و هم‌چنين معيار معصيت و نهى از آن ، اين است كه به قلب ظلمت و تاريكى مىبخشد . پس نه اطاعت مطلوب فى نفسه است و نه معصيت فى حد نفسه نهى شده ؛ بلكه به آن جهت است كه هر دو مقدمهء انفعال و تأثر قلب مىباشد . « 1 »

--> ( 1 ) . تفسير صدرالمتألهين ، ص 90 - 91 . .